Dojrzewanie płciowe to trudny ale i interesujący czas, zarówno dla nastolatka, jak i dla rodzica. Co warto wiedzieć o tym okresie, aby podejść do niego w wyluzowany sposób?

Co to jest dojrzewanie płciowe?

Przede wszystkim jest to proces regulowany hormonami. Hormony sprawiają, że ciało dziecka zaczyna się zmieniać, zmienia się zarówno wygląd zewnętrzny jak i budowa ciała, w tym budowa narządów płciowych. Nastolatek czy nastolatka biologicznie stają się dorosłymi i są gotowi do posiadania potomstwa.

Czy wiesz o tym? W czasie dojrzewania płciowego przysadka mózgowa wydziela hormony o nazwie gonadotropiny stymulujące gonady, czyli jądra u chłopców a jajniki u dziewcząt do produkcji estrogenów u dziewczynek a testosteronu u chłopców.

Kiedy zaczynamy dorastać?

To, kiedy dziewczynka czy chłopiec zaczną dorastać jest w w dużej mierze uwarunkowane genetycznie. W Polsce dziewczynki najczęściej dojrzewają między 10 a 11 rokiem życia, a chłopcy między 11,5 a 12,5. Uważa się jednak, że fizjologiczne rozpoczęcie dojrzewania u płci żeńskiej występuje między8 a 13 rokiem życia, a u płci męskiej między 9 a 14,5 rokiem.

Czy wiesz o tym? Z pokolenia na pokolenie systematycznie spada średni wiek dojrzewania. Naukowcy niemieccy zaobserwowali, że o ile w 1860 r. dziewczynki dojrzewały średnio w wieku 16,6 lat, to w 1920 r. wynosił on już 14,6 lat, a 1980 12,5 lat, a w 2010 roku tylko… 10,5 lat. Podobny spadek odnotowano u chłopców.

Naukowcy tłumaczą to zjawisko między innymi rosnącym poziomem otyłości wśród dzieci, wpływającym na wzrost poziomu estrogenów u dziewczynek.

Po czym poznać dojrzewanie?

Aby ocenić stopień dojrzewania, można posłużyć się tzw. skalą Tannera, w której ocenia się owłosienie łonowe (PUBARCHE), powiększenie gruczołów piersiowych u dziewczynek (THELARCHE) oraz powiększenie jąder u chłopców (GONADARCHE).

Czy wiesz o tym? Dorastanie zaczyna się więc w chwili powiększenia się gonad. Jednak tak jak u chłopców pierwsze powiększają się jądra, tak u dziewczynek pierwsze rzuca się w oczy powiększenie piersi.

Powiększenie piersi – zwane medycznie TELARCHE oraz przebarwienie i uniesienie się brodawki, bolesność.

4 etapy dorastania u dziewcząt

Owłosienie łonowe i pachwowe – ADRENARCHE, jest ono wynikiem działania hormonów nadnerczowych.

Skok wzrostowy – przyspieszenie tempa wzrastania.

Pierwsza miesiączka – MENARCHE.

Czy wiesz o tym? W ciągu pierwszych dwóch lat od wystąpienia pierwszej miesiączki młode kobiety mogą miesiączkować nieregularnie. Powodem tego jest fakt, że pierwsze cykle są bezowulacyjne. Jednak pamiętaj, że nie jest to regułą.

Nie jest więc tak, że w początkowej fazie dojrzewania nie można zajść w ciążę. Sygnałem do pójścia do lekarza jest występowanie menstruacji rzadziej niż co 90 dni i częściej niż co 20 dni. W takich sytuacjach lekarz rozpoczyna diagnostykę endokrynologiczną.

Etapy dojrzewania u chłopców:

  1. Powiększenie jąder – GONADARCHE.
  2. Ściemnienie i zmarszczenie skór moszny .
  3. Zwiększenie wielkości prącia.
  4. Owłosienie pod pachami i na wzgórku łonowym – ADRENARCHE.
  5. Skok wzrostowy – chłopiec zaczyna szybciej rosnąć.
  6. Pot zmienia zapach.
  7. Trądzik.
  8. Mutacja.
  9. Owłosienie na twarzy.

Czy wiesz o tym? Skok wzrostowy u dziewcząt pojawia się dwa lata wcześniej niż u chłopców. Być może zauważyłaś, że w jednej klasie dziewczynki są wyższe od swoich kolegów. Pod koniec dojrzewania rośniemy wolniej, a pomiędzy 15 a 18 rokiem życia zarastają chrząstki wzrostowe i osiągamy swój właściwy wzrost.

Powiększenie piersi u małych dzieci

Przejściowe powiększenie gruczołów piersiowych pojawia się często u noworodków zarówno płci męskiej jak i żeńskiej. Jest to zaburzenie, lecz jeśli nie towarzyszą mu inne niepokojące objawy dojrzewania, nie wymaga ono leczenia.

Jeśli powiększenie piersi idzie w parze na przykład z przyspieszeniem wzrostu, wówczas potrzebna jest diagnostyka hormonalna.

Czy wiesz o tym? Jeśli zauważysz u noworodka powiększony, zaczerwieniony sutek z wydobywającą się z niego wydzieliną, natychmiast skonsultuj się z pediatrą.

Gdy dojrzewamy przedwcześnie

O przedwczesnym dojrzewaniu płciowym mówimy wówczas, gdy objawy pokwitania pojawiają się u dziewczynek przed 8 rokiem życia a u chłopców przez 9 rokiem albo jeśli pierwsza miesiączka pojawi się przed skończeniem 10 lat.

Pierwszym typem przedwczesnego dojrzewania jest sytuacja, kiedy przysadka zwiększa wydzielanie LH i FSH stymulujących jajniki do wzrostu i produkcji estrogenów. W 70% jest to działanie samoistne, jednak czasami powodem są guzy i torbiele mózgu czy wady wrodzone jak i stwardnienie guzowate albo powikłania po urazie czaszkowo – mózgowym, napromieniowaniu mózgu czy zapaleniu opon mózgowo – rdzeniowych.

Czy wiesz o tym? Przedwczesne dojrzewanie może też wynikać z nadmiernej produkcji hormonów płciowych i to niezależnie od przysadki mózgowej. Przysadka wyhamowuje produkcję i wydzielanie LH i FSH.

Ów rodzaj nieprawidłowości ma dwie postacie – izoseksualną (czyli zależną od płci, kiedy na przykład estrogeny powodują torbiele i nowotwory u dziewcząt) i heteroseksualną, kiedy pojawiają się u dziewcząt cechy męskie.

Telefon kontaktowy        (22) 828 59 03